Umupapa wa mbere ukomoka muri Amerika

na: J. Christian IHIRWE

Mu gitondo cyo ku wa Kane, tariki ya 8 Gicurasi 2025, imbaga y’abakirisitu n’abanyamuryango b’Itorero Gatolika ku Isi hose bishimiye itorwa rya Robert Francis Prevost nk’Umushumba wa Kiliziya Gatolika ku Isi, afata izina rya Papa Leo wa XIV. Ni amateka mashya yanditswe, kuko ari we mupapa wa mbere ukomoka muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Itorwa ryabaye ku munsi wa kabiri w’inama y’abakaridinali (conclave) yabereye muri Chapelle ya Sistine i Vatican. Abakaridinali 133 bari bitabiriye iyi nama, batora inshuro enye mbere y’uko haboneka amajwi yemeza Papa mushya. Umwotsi w’umweru wagaragaye saa kumi n’ebyiri z’umugoroba, ushimangira ko habonetse uwujuje ibisabwa. Nyuma y’iminota mike, Cardinal Dominique Mamberti yatangaje ku mugaragaro ko Robert Francis Prevost yatorewe kuba Papa wa 267, ahita afata izina rya Leo wa XIV.

Papa Leo wa XIV yavukiye i Chicago muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu 1955. Afite inkomoko mu miryango y’Abataliyani, Abafaransa n’Abanya-Espagne. Yabaye umumisiyoneri mu gihugu cya Peru, aho yayoboye ibikorwa by’itorero mu gihe kinini. Nyuma yaho, yahawe inshingano zitandukanye muri Vatican, harimo n’izo kuyobora ibiro bishinzwe abepiskopi ku Isi.

Mu gihe cyo gutangaza itorwa rye, Papa mushya yavuze amagambo agira ati: “Amahoro abe kuri mwese!” Yahisemo izina Leo wa XIV, rifite amateka akomeye muri Kiliziya Gatolika, cyane cyane rihuzwa na Papa Leo wa XIII, wamamaye mu guharanira uburenganzira bw’abakozi no gushyira imbere ubutabera mu muryango.

Itorwa rya Papa Leo wa XIV rihindura amateka ya Kiliziya Gatolika, kuko ari ubwa mbere umupapa uturuka muri Amerika ya Ruguru. Abasesenguzi bavuga ko ari ikimenyetso cy’uko Kiliziya ikomeje kwaguka no kwiyegereza abayoboke bayo ku Isi hose, cyane cyane muri Afurika, Aziya na Amerika. Prevost afatwa nk’umuhuza hagati y’abafite imyemerere itandukanye muri Kiliziya, akaba ashobora gukomeza umurongo wa Papa Francis mu bijyanye no kwita ku bakene no kurengera ibidukikije, ariko akanashyira imbere ubumwe n’ubwiyunge muri Kiliziya.

Papa Leo wa XIV yatorewe mu gihe Kiliziya Gatolika iri mu mwaka wa Yubile (Jubilee) wa 2025, wateguwe na Papa Francis. Uyu mwaka wihariye mu mateka ya Kiliziya uzasozwa ku wa 6 Mutarama 2026. Papa mushya azagira uruhare rukomeye mu kuyobora ibikorwa by’uyu mwaka, harimo no kwakira imbaga y’abapiligrimi bitezwe i Roma.

Mu magambo ye ya mbere, Papa Leo wa XIV yagaragaje icyerekezo cye agira ati: “Amahoro abe kuri mwese!” Aya magambo yerekana ubushake bwo gukomeza umurage wa Papa Francis mu guharanira amahoro, ubutabera n’ubwiyunge mu Isi yose.

Itorwa rya Papa Leo wa XIV ni intambwe ikomeye mu mateka ya Kiliziya Gatolika, ikaba inatanga icyizere cy’ahazaza h’itorero mu guhangana n’ibibazo by’Isi ya none.