Ibidukikije

RDB yashyizeho miliyari 30 Frw zo guteza imbere imibereho y’abaturiye Pariki y’Ibirunga


Urwego rw’Igihugu rw’Iterambere (RDB) rwatangaje gahunda y’imyaka itatu yo gushyigikira iterambere ry’abaturage baturiye Pariki y’Ibirunga, binyuze mu mushinga mushya witwa Volcanoes Community Resilience Project. Uyu mushinga uteganyirijwe ingengo y’imari ingana na 30.778.107.419 Frw, uteganyijwe kugeza mu mwaka wa 2028.

Uyu mushinga uteganyijwe kuzaba igisubizo kirambye ku bibazo bikigaragara mu baturage babana n’ingaruka zituruka ku kuba begereye urusobe rw’ibinyabuzima, birimo inyamaswa zo muri pariki zishobora kwangiza imitungo yabo cyangwa kwinjira mu mirima yabo.

Ubukerarugendo bushingiye ku rusobe rw’ibinyabuzima bukomeje gutanga umusaruro

Raporo ya RDB y’umwaka wa 2024 igaragaza ko ubukerarugendo bwinjirije u Rwanda miliyoni 647$ (arenga miliyari 932 Frw), harimo izamuka rya 4,3% ugereranyije n’umwaka wa 2023. Ibi byatewe ahanini n’izamuka rya 27% ku bukerarugendo bushingiye ku ngagi, hamwe n’izamuka rya 11% ku ngendo z’indege.

Mu 2024, abantu 138.000 basura pariki z’igihugu, zinjiza miliyoni 38,8 $, zivuye kuri miliyoni 35,8 $ mu 2023.

RDB itangaza ko 10% by’amafaranga yinjizwa na pariki asubizwa mu baturage baturiye pariki, binyuze mu mishinga y’iterambere n’imibereho myiza. Kuva mu 2005, aya mafaranga amaze kugera kuri miliyari 10 Frw, akaba yarakoreshejwe mu mishinga irenga 880, irimo ibigo by’amashuri, amavuriro, amazu y’imiryango, imiyoboro y’amazi meza n’ibikorwa bifasha guteza imbere ubuhinzi.

Uko imishinga isaranganywa n’icyo igamije

Muri raporo ya 2024, imishinga 105 y’abaturage yatewe inkunga. Iyi mishinga igizwe na:

  • 43,1%: Ubuhinzi
  • 41%: Ibikorwaremezo (imihanda, amashuri, ibikorwa remezo rusange)
  • 10,5%: Ibikoresho bikenerwa n’abaturage
  • 2,9%: Gusana ibikorwa byangijwe n’inyamaswa
  • 1,9%: Gushyigikira ubucuruzi bw’abaturage

Ni gahunda igaragaza uburyo igihugu kigenda kigerageza guhuza ubukungu bushingiye ku rusobe rw’ibinyabuzima n’imibereho y’abaturage babuturanye.

Ese iyi gahunda izakemura ibibazo by’ingutu abaturage bahura na byo?

Nubwo gahunda nk’iyi ari ingenzi, haracyagaragara impungenge ku kuba hari ibikorwa byagiye bitangizwa mu bihe byashize ariko ntibigaragaze impinduka zifatika mu mibereho y’abaturage. Bamwe mu baturage baganiriye n’itangazamakuru bavuga ko hari imishinga itagira uruhare nyaryo rwabo mu kuyitegura, bikabaviramo kutayiyumvamo no kudashobora kuyibyaza umusaruro.

RDB yasobanuye ko muri gahunda nshya ya Volcanoes Community Resilience Project, abaturage bazashyirwamo hagati nk’abafatanyabikorwa, kugira ngo imishinga izashingirwe ku byifuzo byabo, ubushobozi bafite n’icyo bashobora guharanira nk’abaturage bifuza kwigira.

Ibikorwa byo gusana ibyangijwe n’inyamaswa bifite uruhare ruto cyane mu ngengo y’imari y’imishinga, bingana na 2,9% gusa. Ibi byateye impungenge bamwe mu Badepite bagize Komisiyo y’Ingengo y’Imari n’Umutungo bya Leta, bavuze ko abaturiye Pariki y’Ibirunga bagihura n’ingaruka zikomeye z’inyamaswa, harimo ingagi zinjira mu mirima, ibisiga byona imyaka n’inyamaswa zo mu gasozi zishobora guteza umutekano muke.

Mu ntego za gahunda nshya, harimo gukumira ubusumbane, guha urubuga abagore n’urubyiruko mu mishinga, guteza imbere ubukerarugendo budaheza ndetse no kongerera abaturage ubushobozi kugira ngo bifashe. RDB ivuga ko mu mbanzirizamushinga y’ingengo y’imari ya 2025/2026, uyu mushinga wagenewe 1.764.645.080 Frw nk’inkunga izatangira kuwushyira mu bikorwa.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *