Inkuru Zicukumbuye

Ingaruka z’ibiza mu Rwanda: Abaturage baracyari mu gihirahiro, Leta ikomeje gukaza ingamba


Mu mwaka wa 2025, u Rwanda rukomeje guhangana n’ingaruka z’ibiza bikomeye byibasiye igihugu kuva mu kwezi kwa Gicurasi 2023. Ibyo biza byahitanye abantu barenga 130, bisenya amazu ibihumbi, byangiza ibikorwa remezo n’imirima, bigira ingaruka zikomeye ku buzima n’ubukungu bw’igihugu.

Abaturage Bugarijwe n’Ingaruka z’Ibiza

Mu turere twibasiwe n’ibiza, abaturage bagaragaza ko bagihangayikishijwe n’ingaruka zabyo. Uwimana Dancille, utuye mu Murenge wa Rugerero, Akarere ka Rubavu, yagize ati:

“Inzu yanjye yasenywe n’umugezi wa Sebeya. Leta yaje kudufasha, inzu nshya twubakiwe ni nziza cyane, ariko twabuze byinshi: imyaka, amatungo, n’uburyo bwo kongera kubaho nk’uko twari dusanzwe.”

Munyakazi Jean-Paul, umuyobozi w’ihuriro ry’abahinzi “Imbaraga”, yavuze ko ibiza byangije imyaka myinshi, cyane cyane ibiribwa by’ibanze nk’ibirayi, ibigori n’ibishyimbo. Yagize ati:

“Ibiza byasenye imirima myinshi, byangiza n’imbuto. Ibi bizagira ingaruka ku musaruro w’imyaka no ku mutekano w’ibiribwa mu gihugu.”Imvahonshya

Leta Ikomeje Gufasha Abaturage no Gukomeza Ingamba zo Kurwanya Ibiza

Guverinoma y’u Rwanda, ibinyujije muri Minisiteri ishinzwe Ibikorwa by’Ubutabazi (MINEMA), yatangaje ko izubakira imiryango 4,085 itagira aho kuba kubera ibiza, harimo n’imiryango 870 yimuwe ku nkengero z’umugezi wa Sebeya. Kugeza ubu, amazu 900 yaruzuye, andi 1,888 arimo kubakwa.

Minisitiri w’Ibikorwa by’Ubutabazi, Maj. Gen (Rtd) Albert Murasira, yavuze ko ibikorwa byo kubaka no gusana amazu y’abaturage bagizweho ingaruka n’ibiza biri kugenda neza, kandi bizarangira mu kwezi kwa Kamena 2025.

Mu rwego rwo gukumira ibiza mu bihe bizaza, Leta yashoye imari mu mishinga yo kurwanya imyuzure, harimo kubaka urugomero runini, ibidendezi bifata amazi n’inkuta zifata amazi ku mugezi wa Sebeya. Ibi bikorwa bimaze kugerwaho ku kigero kirenga 70%.

Ishoramari Rikomeye mu Gusana no Gukomeza Ubukungu

Guverinoma y’u Rwanda yateganyije gukoresha miliyari 518.58 z’amafaranga y’u Rwanda (asaga miliyoni 415 z’amadolari ya Amerika) mu gusana ibikorwa remezo no kongera ubukungu bwangijwe n’ibiza. Aya mafaranga azakoreshwa mu gusana imihanda, ibiraro, amashuri, amavuriro n’ibindi bikorwa remezo byangijwe.

Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi, Murangwa Yusuf, yavuze ko iri shoramari rizafasha igihugu kongera kwiyubaka no guhangana n’ingaruka z’imihindagurikire y’ibihe.

Kwigira ku Biza no Gukomeza Gukaza Ingamba

Ibiza byibasiye u Rwanda byagaragaje ko hakenewe kongera imbaraga mu gukumira no guhangana n’ibiza. Leta y’u Rwanda yateguye gahunda yo kugabanya ibyago by’ibiza ku kigero cya 60% bitarenze umwaka wa 2030, uvuye kuri 46% biriho ubu. Ibi bizagerwaho binyuze mu kongera ingengo y’imari ishorwa mu bikorwa byo kurwanya ibiza no guteza imbere ubukungu burambye.

Ibiza byibasiye u Rwanda byasize isomo rikomeye ku gihugu. Gukomeza gushyira imbaraga mu bikorwa byo gukumira no guhangana n’ibiza, gufasha abaturage bagizweho ingaruka no kongera kwiyubaka ni ingenzi mu rugendo rwo kugera ku bukungu burambye no kurengera ubuzima bw’abaturage.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *