Perezida Kagame: “Umutekano wa Afurika ntuzazanwa n’amahanga, ni inshingano yacu nk’Abanyafurika”

Mu ijwi ryuje ubunararibonye n’ukuri kutagira impuha, Perezida Paul Kagame yagaragaje ko umutekano w’umugabane wa Afurika udashobora kurindwa cyangwa kubakwa n’abandi bantu, atari Abanyafurika ubwabo. Ibi yabivuze ku wa 19 Gicurasi 2025 ubwo yafunguraga ku mugaragaro Inama Mpuzamahanga ku Mutekano muri Afurika, yabereye i Kigali, ihuriyemo abayobozi, inzobere n’abafatanyabikorwa mu by’umutekano baturutse imihanda yose y’Isi.

Perezida Kagame yagaragaje ko imyaka myinshi yo kwishingikiriza ku mahanga yagaragaje intege nke mu gutuma Afurika igira umutekano urambye.

“Kuva kera umutekano wacu wafatwaga nk’umutwaro ugomba kwikorerwa n’abandi. Tugiramo uruhare ruto cyane, ntihagire inyungu zijyanye n’uko tubayeho cyangwa ubushake bwacu bwubahirizwa. Iyi mikorere ntiyatanze umusaruro kuri Afurika no ku Isi muri rusange,” Perezida Kagame.

Kwishakamo ibisubizo

Perezida Kagame yahamije ko Afurika ikwiye kwiyemeza, igaharanira ubusugire n’umutekano bushingiye ku bushobozi bw’imbere mu bihugu, aho gutegereza buri gihe ubufasha bw’amahanga.

“Ubusugire bw’igihugu ntabwo bugarukira gusa ku kurinda imipaka, ni ukwiyemeza kwicungira umutekano nka Leta ndetse nk’umugabane. Kwirengagiza iyi nshingano biha abandi urwaho rwo kwivanga, bikadutwara icyerekezo.”

Perezida Kagame yagaragaje ko hakenewe kongererwa ubushobozi inzego z’umugabane nka AU n’Akanama k’Umutekano kayo, kugira ngo zibe zishoboye kwikemurira ibibazo bihungabanya ituze n’amahoro.

Urufunguzo rw’iterambere

Mu ijambo rye, Perezida Kagame yagaragaje ko umutekano n’imiyoborere myiza bidashobora gutandukanywa.

“Iyo kimwe gihungabanye, n’ikindi ntigishobora gushingwa umusingi ukomeye. Iyo nta mutekano nta kwizerana, bityo nta n’iterambere rifatika rigerwaho.”

Yavuze ko akazi k’abayobozi atari ukurwanya ibibazo gusa, ahubwo ari ugutegura ejo hazaza h’abaturage bafite agaciro n’icyizere cy’uburenganzira bwabo.

Perezida Kagame yasabye ko ubufatanye hagati y’ibihugu bya Afurika budakwiye gushingira gusa ku gusangira amakuru, ahubwo bugomba kujyana no kubaka ubushobozi, guhanga udushya, no kugira ubushake bukomeye mu mikoranire.

“Nta gihugu cyagira umutekano kibaye nyamwigendaho. Ibyago nka cyber-attacks cyangwa ibyorezo ntibyubahiriza imipaka. Tugomba gufatanya kurinda umugabane wacu.”

Yasabye ko habaho imikoreshereze myiza y’amikoro ahari, no gushora imari mu bice by’ingenzi bigamije kwiyubakira ubushobozi buhamye.

Umutekano wacu ni ishingiro ry’icyizere cy’abaturage

Perezida Kagame yashoje ashimangira ko igihe kigeze ngo Afurika ikure isomo mu mateka yihagararaho. Yagize ati:

“Urufunguzo rwo gutsinda ibihungabanya umutekano ruri mu bushobozi bwacu bwo kwishakira ibisubizo. Aho ubushobozi buhari tubukomeze, aho butari tubwubake.”

Inama yagaragayemo imurikabikorwa ry’imishinga n’ubushobozi bw’ibihugu bya Afurika mu bijyanye n’umutekano, harimo ikoranabuhanga, igisirikare, n’ubushakashatsi.